Purim i Chanuka są pośród Żydów bardzo popularne. W czasie pierwszego ze świąt je się humentasze (ciasteczka z makiem), na Chanukę placki ziemniaczane. Na Purim tłucze się kołatkami. Na Chanukę kręci bączek zwany w jidysz drejdlem. Pierwsze z tych świąt odnosi się do wydarzeń w Persji, a opis historii Estery, losów jej wuja Mordechaja znajdujemy w biblijnej Księdze Ester. Wydarzenia, które objaśniają Chanukę zawarte są w księdze, która nie weszła do kanonu ksiąg biblijnych. Ale coś niezwykle ważnego owe święta łączy.

Jest nim śmiertelne zagrożenie dla ludu Izraela. W Persji zagrożony był lud fizyczną eksterminacją. Król Achaszwerosu z podszeptu wezyra Hamana wydał dekret skazujący Żydów na śmierć i konfiskatę mienia. Modlitwy, długi post i zasługi Mordechaja ocaliły naród. Chanukę z kolei obchodzimy na pamiątkę ocalenia Żydów przed duchową zagładą. Po tym jak Aleksander Wielki opanował Bliski Wschód na znaczeniu zyskał hellenizm. Żydom początkowo pozwolono zachować swoją wiarę, a wielu z nich przeszło na język grecki, zmieniali stroje, sposób życia i nauczania (w Jerozolimie powstało gimnazjum, gdzie młodzi Kohenowi nago gimnastykowali się i ćwiczyli sztuki walki), znaleźli się pod wpływem filozofii klasycznej. Król Antioch IV mianował swojego arcykapłana, który przyjął greckie imię, z czasem król zaczął prześladować Żydów, zabraniać im studiowania Tory. Nakazał w Świątyni czcić świnie. Wniósł pomnik Zeusa do Świątyni.

Wtedy zbuntowano się zarówno przeciw despotycznej władzy króla, jak i asymilatorskiej postawie znacznej części Żydów. Ówcześni chasydzi i Machabeusze walczyli z hellenizmem. Zdobyli Świątynię, gdzie chcieli zapalić menorę, ale zostało bardzo mało oliwy. Zdarzył się jednak cud. Pozostała drobinka oliwy paliła się przez osiem dni i dlatego obecnie zapalamy do ośmiu (plus jedną) świeczek przez osiem dni.

Chanukę obchodzimy na pamiątkę buntu wznieconego w obronie żydowskiej duszy zagrożonej asymilatorskimi tendencjami oraz greckimi despotyzmem i helleńską kulturą. Żydzi zapominali lub mogli zapomnieć kim są, jaka jest ich religia, język, obyczaje.

W to święto odmawiamy trzy błogosławieństwa i śpiewamy wspólnie jedną piosenkę, Mao`cur jeszuati (skało zbawienia) W wielu żydowskich domach Chanuka nieco upodabnia się w obyczajach do świąt Bożego Narodzenia. Wręcza się prezenty. Są tacy, co nawet stawiają choinkę. Ale pamiętać musimy, że to święto jest właśnie przeciw tym, którzy mylą obyczaje żydowskie i chrześcijańskie. Nie mają wzbudzać wzajemnej niechęci, ale pokazać, że obie religie idą odmienną drogą.

Jedno jeszcze jest wspólne. Światło powinno znaleźć się na choince. Chanuka wypada w najciemniejszym miesiącu roku: Kislew (grudzień). Światło chanukii (ośmioramiennego świecznika) ma nas przeprowadzić przez ten mroczny okres. Światło ma nas wyprowadzić z mroku, jakim jest zawsze utrata tożsamości, tradycji, własnej historii.

W tym roku pierwszy dzień Chanuki zbiega się z wigilią. Idąc ulicą na pewno zobaczymy tysiące rozświetlonych drzewek. Może gdzieś na parapecie okiennym ktoś wystawi swój chanukowy świecznik.

 

autor:  prof. dr hab. Paweł Śpiewak / 22.12.2016 /
Żydowski Instytut Historyczny
źródło: http://www.jhi.pl/blog/2016-12-22-chanuka-5777-2016

 

 

 

W związku z rozpoczynającym się 24 grudnia Świętem Chanuka nasze bibliotekarki Żydowskiego Instytutu Historycznego przygotowały zestaw książek nawiązujących do Święta Chanuka. To prawdziwe, pięknie ilustrowane perełki wydawnicze, z których najstarsza wydana została w 1930 roku. Wszystkie można oglądać w czytelni Żydowskiego Instytutu Historycznego przy ul. Tłomackie 3/5 w Warszawie. Jednocześnie przypominamy, że w okresie od 27 do 30 grudnia czytelnia ŻIH będzie czynna w godzinach 09:00–17:00.

czytaj więcej na:wide_zih_logo_rgb